Ik houd me al enige tijd bezig met leiderschapsvraagstukken. Problemen die in organisaties spelen moeten worden opgelost. Daarover is het iedereen eens. De medewerkers vinden vooral dat de leiders moeten veranderen. De leiders vinden vooral dat de medewerkers moeten veranderen. Het klinkt misschien te simpel maar als je goed luistert, komt het hier vaak op neer. Veranderingstrajecten worden vooral door de leiding opgestart en niet door medewerkers. Dus vooral de medewerkers of de middenlaag moeten via cursussen veranderen. De directie heeft er vaak geen tijd voor maar voor hun is het ook vaak niet nodig vinden ze zelf. Zij zijn volgens hun eigen idee niet degenen die moeten veranderen. Zij weten namelijk al wat het probleem is en daarmee denken ze hun aandeel al geleverd te hebben.

Het is allemaal eigenlijk niet zoveel anders met ouders en kinderen. De ouders ervaren de kinderen vaak als het probleem. De kinderen vinden de ouders vaak onredelijk. Of ze wat zeggen hangt er vanaf op welke leeftijd ze geleerd hebben dat wat zeggen straf oplevert. De opvoeding net als de manier van leidinggeven is niet het probleem denken ouders en directieleden. Als kinderen lastig zijn wordt het vaak geweten aan hun karakter of aan de pubertijd. Als medewerkers lastig zijn, zijn ze niet gemotiveerd, niet ondernemend of snappen ze het gewoon niet.

Het veranderingstraject van ouders is minder duur en ingewikkeld maar komt op hetzelfde neer: de kinderen en medewerkers krijgen te horen wat er van ze verwacht wordt. Er wordt niet of beperkt gevraagd naar hun mening. En als ze blijvend niet luisteren krijgen ze straf (naar je kamer, ontslag, demotie of iets anders). Een weerwoord leveren is tricky business. Kinderen krijgen te horen dat ze “brutaal zijn” en medewerkers zijn negatief of te kritisch, vertonen weerstand. Het komt voor beiden neer op de mond gesnoerd worden ander wordt het nog minder leuk voor je. En vaak werkt dit afdoende! Ouders en directieleden hebben namelijk eenzelfde soort macht. Ze kunnen je iets afnemen wat belangrijk is: inkomen of een huis boven je hoofd. Natuurlijk loopt eea niet zo snel. Een ouder zet zijn kind niet zomaar op straat. Maar het idee alleen al is afschrikwekkend en daarmee afdoende genoeg. Het komt namelijk wel degelijk voor.

Zo trainen we onze kinderen om hun mond te houden als ze te maken hebben met een meerdere. Ook al vinden ze wat er gebeurt totaal onterecht. En deze censuur heeft een hoge prijs. De problemen verergeren want de relevante informatie komt niet op tafel. Namelijk het verhaal over het effect dat het gedrag van de ouder of leider heeft op de anderen (medewerkers, kinderen andere relevante (f)actoren) en vice versa waardoor het probleem onopgelost blijft. Het zijn niet de ouders, kinderen, leidinggevenden of medewerkers die moeten veranderen. Het is de samenwerking die moet veranderen!

Zonde.